|
پارادایم روش شناختیِ کیفی:روش تحلیل کنش در نظریه ی اروینگ گافمن |
با نگاهی به مبارزات انتخاباتی مک کین و اوباما*
این مقاله تلاش بر این داشته است تا در برابر روشهای معمول کمّی پژوهش در جامعه شناسی، نه به معرّفی کامل نظام نامههای روش های کیفی پژوهش در جامعه شناسی، بلکه تنها با نگاهی بر قسمتی از روش تحلیل موقعیت در آراء اروینگ گافمن، یکی از معروفترین نظریه پردازان پارادایم کنش متقابل نمادی، برخی از ویژگی های روش کیفی را در تحلیل كنش و موقعیت نشان دهد. سرانجام کاربست کلان این مدل در نمونهای تاریخی، یعنی مبارزهی انتخاباتی مک کین و اوباما، به تحلیل گزارده شده است. ....
ادامه مطلب
|
|
|
|
|
هربرت بلومر وکنش متقابل گرایی نمادی |
کتاب "هربرت بلومر و کنش متقابل گرایی نمادی"(نگاه اول) بصورت ترجمه وتالیف بوده و شامل دو پاره است :
پاره اول تحت عنوان "درباره بلومر" شامل سه مقاله از شاگردان بلومر درباره بلومراست،عنوان مقاله های پاره اول عبارتند از:
_ هربرت بلومر در دایرۀ المعارف 2005 نظریه علوم اجتماعی ( نویسنده: دکتر مینز)
_ساختار شناسی کنش پیوسته در نظریه کنش متقابل نمادی هربرت بلومر(نویسنده: دکتر تنهائی)
_ روش شناسی هربرت بلومر(نویسندگان: لائر و هندل)
پاره دوم تحت عنوان "هربرت بلومر وکنش متقابل گرایی نمادی" (شرح ها ونقدها) شامل هفت مقاله از کتاب کنش متقابل گرایی نمای و دو مقاله در باره کنش متقابل گرایی نمادی است
بخش های بعدی کتاب عبارتند از:
_ فهرست موضوعی مطالب
_نام نامه
_ موضوع نامه
_ سال شمار زندگی بلومر
_ منابع انگلیسی وفارسی
_ فهرست مجموعه آثار منتشر شده از بلومر ودرباره بلومر از دایرۀ المعارف ویکی
ناشر این کتاب انتشارات بهمن برنا می باشد .
|
|
مشاهده فهرست |
|
|
بررسی تحلیلی خاستگاه نظری وتاریخی نظریه ي جامعه شناختی آنتونی گیدنز* |
دكتر ح. ا. تنهايي- الهام قاري
جامعهشناسان و متفكرين علوم اجتماعي،در ساختن و پرداختن نظريات خود، متأثر از تحولات در زمينه و بستر تاريخي و فرهنگي زمان خويش هستند. با مطالعه تفكرات و نظريات جامعه شناختي، و هم چنين با مطالعه تاريخي چگونگي پيدايش نظريات، ميتوان به وجود رابطهاي ديالكتيكي پي برد. بررسي تفكرات و نظريات جامعه شناختي، بدون توجه به شرايط اجتماعي و ويژگيهاي تاريخي و شرايط و موقعيتهاي مهم(Significant situation)، غيرممكن و غيراساسي خواهد بود. بنابراين هر فكر و انديشه و نظريهاي به ناگزير بايستي براساس يك رابطه متقابلي كه با شرايط اجتماعي – اقتصادي دارد، رشد كند. (تنهايي، 43:1383)
جامعهشناسي تفسيري معتقد به رابطه هاي دو سويه ميان انسان و جامعه ميباشد كه طي آن، هم از جامعه تأثير پذيرفته و هم بر آن تأثير ميگذارد. بنابراين جامعهشناسان نيز به عنوان عضوي از جامعه، متأثر از نيروهاي فرهنگي و تاريخي هستند. بنابراين همه حوزههاي فكري، تحت تأثير زمينههاي اجتماعي و اقتصادي خود، شكل گرفتهاند. اين امر به ويژه در جامعهشناسي صدق ميكند. كه نه تنها از اين زمينه برخاسته، بلكه همين زمينه اجتماعي موضوع بررسي بنيادي آن را تشكيل ميدهد. اين واقعيت به اين معنا است كه بين نظريهها و بستر شكلگيري آنان، گونه اي از رابطة ديالكتيكي برقرار است. بدين گونه كه پيدايش يك نوع نظريه خاص، ميتواند تحولات اساسي در جامعه ايجاد كند و اينكه شرايط خاص اجتماعي – اقتصادي در جامعه، زمينهساز شكلگيري نظريه خواهد بود. در اين تحقيق كوشش ميشود ريشههاي تاريخي و زمينه و بستر شكلگيري نظريه جامعه شناختي آنتوني گيدنز، به ويژه نظريات وي در باب مدرنيته، ساختسازي و جهاني شدن مورد بررسي و شناسايي قرار گيرد.ادامه مطلب
|
|
|
|
|
موضوعهاي پژوهش فولكلور از منظر صادق هدایت * |
صادق هدايت را ميتوان با توجه به نوشتههاي پراكندهي وی و تلاشي كه در جمعآوري فولكلور، ترانهها، قصهها و تنظيم روش كار تحقيق فرهنگ عاميانه كردهاست، از بنيانگذاران علم مردمنگاري و مردمشناسي در ميان متفكرين و محققين مسلمان اخير به شمار آورد. او در نوشته های پراکنده به جمع آوری فولکلور ایرانی پرداخته و در قسمتی از آن تحت يك زير عنوان: «مطالبي كه از فرهنگ توده بايد مورد تحقيق قرار گيرد» را از اين قرار ميداند:
1- زندگي مادي.
2- زندگي نامادی.
3- زندگي اجتماعي.
به نظر ميآيد كه هدايت يك گام جلوتر از آگبرن كه فرهنگ را به دو شاخهي مادي و نامادي تقسيم ميكرد، يك شاخهي سومي نيز به اين دو شاخه ميافزايد: زندگي اجتماعي.او موضوعهاي قابل پژوهش در هر كدام از اين شاخههاي سه گانه را نيز به شرح ذيل تقسيمبندي ميكند:
1- زندگي مادي
الف: وسايل مادي: مثل زمين، آب و هوا، ساختمانها، خوراك و تغذيه،
پوشاك، منزل و مسكن، وسايل خانه، وسايل حملو نقل.
ب: وسايل كار و معيشت: كار براي تغذيه و ديگر نيازمنديها، براي تهيه لباس، تهيهي خانه، براي مبادله، وضع كار در شهر شامل وضع كارگران، ....
ادامه مطلب
|
|
|
|
|
بررسي تأثير اشتغال در فعاليت هاي روزمرة بزهكارانه |
دكتر حسين ابوالحسن تنهايي _ دكتر علي اصغر عباسي اسفجير
چكيده
مفهومسازي اشتغال بر اين بينش استوار است كه فعاليتهاي قراردادي و مشاركتي معين، اثر كاهنده بر ميزان بزهكاري دارد، از سويي ديگر، تحقيقات مرتبط با علقههاي اجتماعي و انحرفات اجتماعي عنوان ميكنند كه ميزان مشغول بودن فرد به فعاليتهاي گوناگون باعث ميشود كه فرد براي كار خلاف وقت نداشته باشد. درگيرشدن در سرگرميها مدرسه و خانه، اشتغال به فعاليتهاي فوق برنامه، سرگرميهاي خاص، عضويت در باشگاههاي ورزشي و انجمنهاي ادبي، فرهنگي و علمي قاعدتا فرصت لازم را براي انجام بزهكاري از بين ميبرد. هيرشي متغير مشاركت در بزهكاري را از طريق متغير علقه اجتماعي كه چهار عنصر دارد، تبيين ميكند. اين چهار عنصر شامل، دلبستگي و تعلق (به والدين، دوستان و معلمان)، تعهد؛ درگيربودن و مشغول بودن (در فعاليتهاي خانواده، مدرسه و فوق برنامه) و اعتقاد و باور (معتقد بودن و مسئول بودن در قبال قوانين) است. اين مقاله با عنايت به بينش نظري نظرية فوق در صدد است رفتارهاي بزهكارانه نوجوانان دختر و پسر را در شهر بابل از طريق عنصر درگير بودن و مشغول بودن در فعاليتهاي خانواده، مدرسه و فوق برنامه تبيين علّي كند. اين كار با يك پرسش نامه پيش تست و فراهم شده است. متغيرهاي مستقل اين پژوهش سبكهاي گذران اوقات فراغت هستند كه از طريق تحليل عاملي به عنوان ( متغير مستقل) در نظر گرفته شده و عهدهدار اثرگذاري بر متغير وابسته هستند و بر اساس درصد تبين واريانسي كه دارند مرتب شدهاند. متغير وابسته هم در اين پژوهش متشكل از 8گويه در قالب تعداد دفعات انجام بزهكاري ارزيابي شده است. نتايج بدست آمده نشان ميدهد، الف)بزهكاري به ميزان قابل ملاحظه در بين رفتارهاي نوجوانان موجود است. ب)ميزان بزهكاري دختران و پسران اختلاف معنيداري دارد. ج)فعاليتهاي اوقات فراغت معين و هدايت شده اثر كاهنده بر ميزان بزهكاري دارد. د) با وجود يك رابطة معنيدار بين 5عامل منتج شده از تحليل عاملي و متغير وابسته نقش عضويت در باشگاهها ورزشي و انجمنهاي ادبي، فرهنگي و علمي قويتر از چهار عامل ديگراست
براي دريافت متن كامل مقاله برروي نسخه pdf كليك نمائيد.
ادامه مطلب
|
|
|
|
|
زمينه هاي جامعه شناختي و مردم شناختي در چشم انداز مولانا حاج دكتر نورعلي تابنده |
روانشناسان و جامعه شناسان از ابتداي تاريخ رسمي علوم جديد در تعريف انسان، به دو گروه عمده تبديل شدند: گروهي انسان را تابع غريزه يا عوامل دروني يا عوامل متعين و جبري بروني دانستند. گروهي ديگر در برابر، انسان را طبيعي، يا به زبان ديني فطري، اما نه غريزي و درگير شرايط يا شرطي شرايط، بلكه در مقابله ي با شرايط و جبرهاي طبيعي و اجتماعي تلقي نموده اند.(17) گروه دوم كه جامعه شناسان تفسيرگرا به ويژه از آن جمله هستند انسان را اگر چه درگير در جبرها ولي او را برنامه ريزي توان مند مي شناسند كه مي تواند در صورت دقت و كوشش، جامعه ي خويش را آن گونه كه شايسته است بسازد:(18) تكامل طبيعي و تكامل اجتماعي، هردو از نظر استاد ما حضرت دكتر تابنده در همين معنا به هم پيوسته و زندگي بشر را تعريف مي كنند:
« تلاش براي تكامل هدف بشري، مثلا حقوق بشر، مكتب رعايت حقوق بشر، اين ها جلوه هاي مسير تفكر انسان هايي است كه تفكر مي كنند، مي فهمند، هدف به اصطلاح سياسي آن، اين است كه معنويت بشر معنويتي كه بشر بايستي داشته باشد را تنظيم كنند.»(19ادامه مطلب
|
|
|
|
|
صادق هدایت در قلمرو روش شناسی انسان شناختي* |
صادق هدايت متولد 1281 شمسي در تهران ومتوفي -به خواست خود- درسال 1330 در پاريس بود. خودكشي هدايت اگرچه از نظر شرعي يا عرفي پسنديده نيست، اما حكايت از زخمهاي دروني و ناشناختهي او دارند. لذا قضاوت دربارهي او -جداي از حكم- مستلزم بررسي عميقي از مجموعهاي است كه به نظر ميآيد دربارهي زندگي و آثار هدايت هنوز به خوبي انجام نشدهاست.
هدايت نويسنده و مترجمي پرتوان در حوزهي قصهنويسي ومقالات ادبي، هنر و فلسفه، و فعّالي خاموش در عرصهي سياست ديكتاتوري و تشكل احزاب بود، گرچه نه با چپ يا راست، مذهبي يا مخالف مذهبي كنار نيامد، اما با همه بود و از آن همه، برداشتهايي داشت كه نگاه او را به مسائل جامعه بسيار عميق، پردرد و واقعبينانه مينمود.(2) هر كس ميتواند به هر دليلي هدايت را بستايد يا مذمت كند، اما هيچ كس نميتواند آن قدر بيانصاف باشد كه مقام او را در ادبيات، ترجمه و به ويژه بنيان علم «فرهنگ عاميانه» يا فولكلور منكر شود. صادق هدايت دست كم، يك واقعيت درعرصهي انسانشناسي ايران به شمار ميرود...ادامه مطلب
|
|
|
|
|
روش تحقيق در حوزه ي انسان شناسي(1) |
نمونه:مولانا حاج زين العابدين شيرواني
علم انسان شناسي، اگرچه رسماً از قرن نوزدهم ميلادي در غرب آغاز شد، ولي در فرايند تكامل دانش بشري از ديرباز در خلال انديشه هاي متفكرين و دانشمندان غربي و شرقي ظهور و جلايي خاص داشته است. در فرايند تكوين اين علم، توجه به روش علمي و تدوين فرايند تحقيق از مهمترين گام هاي اساسي به شمار ميرود.
درمقاله ذيل توجه مولانا حاج زين العابدين شيرواني، از بنيان گذاران و پيش قراولان تحقيق درحوزههاي انسان شناسي، بويژه سفرنامه نويسي، به مبادي روش تحقيق ميداني(Field) و اهميت تقابل روش هاي تحقيق درونگر(Emic) و برونگر(Etic) بررسي ميشود.
يكي از نتايج سفرهاي بيشمار و متعدد جناب شيرواني فهم عميق فرهنگ ها و تدوين اصول علمي روش سياحت و جهانگردي، و سفرنامه نويسي در قالب مفاهيم و مكاتب جديد علوم اجتماعي پيشرو و تفسيرگرا است. مقاله ذيل توجه اين دانشمند و عارف بزرگوار را به عرصههاي علمي روش تحقيق در علم انسان شناسي مورد بررسي قرار ميدهد.جناب شيرواني درسه كتاب مردم شناختي(Ethnological) خويش،يعني رياض السياحه، حدائق السياحه و بستان السياحه، كه به ترتيب يكي پس از ديگري نگاشت نه تنها توانست دادههاي فراوان مردم نگارانه(Ethnographic) و تحليل هاي مردم شناختي دست اولي(Firs Hand) را به اهل تحقيق در قلمرو انسانشناسي و جامعهشناسي ارائه كند، بلكه روش درست گردآوري دادهها را نيز به طريق نظري و عملي به دانش پژوهان ميآموزد....
ادامه مطلب
|
|
|
|
|
ایران فرهنگی - ایران سیاسی * |
دکتر نورعلی تابنده
شخصیت و هویت هر ملت وابسته به فرهنگ ، تمدن ، عادات و رسوم اوست نه به مرزهای سیاسی که هرچند وقت به مناسبت های مختلفی تغییر می کند . فرهنگ و تمدن ایرانی همان است که نظامی را در گنجه ، مولوی را در بلخ ، ناصرخسرو را در افغانستان فعلی ، رودکی و سوزنی و ... را در سمرقند ، سعدی و حافظ را در شیراز و اقبال لاهوری را در لاهور به جهان عرضه می دارد . امروز اگر خطوط طبیعی یا تصنعی مرزهای سیاسی را به وجود آورده است ، هرگز آن اصالت فرهنگی از بین نمی رود : جشن نوروز را همه مردم جمهوری های رها شده از شوروی نیز برگزار می کنند . جشن هزاره بوعلی سینا « حکیم تاجیک » را تاجیکستان برگزار می نماید .
عرف و عادات هر ملت نسل به نسل منتقل می گردد . بعد از اسلام آوردن ایرانیان ، عادات و رسومی که با مبانی اسلام مباینت نداشت باقی ماند و ایرانیان آن عادات و رسوم میراث پدران خود را حفظ کردند . عید نوروز نه تنها باقی ماند بلکه تایید حضرت امام جعفر صادق علیه السلام را نیز به دست آورد . مراسم چهارشنبه سوری نیز باقی ماند و اصولا آنچه از رسوم قدیم ایران باقی مانده است ، مسلما با اسلام منافاتی ندارد و در طی قرون تایید شده است و اگر منافات داشت مسلما بعد از هزار و چند صد سال متروک می شد . کمااینکه روشن کردن آتش در چهارشنبه سوری که هنوز هم با تمام قدرت باقی مانده است ، گرچه یادگار دوران مذهب زردشتی است ولی در اسلام هم می توان دو تاییدیه برای آن قایل شد :
اول : آیات ۷۱ و ۷۲ سوره مریم : « و ان منكم الا واردها ... ثم ننجى الذین اتقوا ... » هیچکس از شما نیست مگر اینکه وارد آن ( آتش ) می شود ... سپس ما آنهایی را که تقوا داشته اند نجات می دهیم ... . دوم : در اخبار و احادیث از پل صراط و عبور از روی آتش سخن به میان آمده و به مومنین بشارت داده شده است که به سلامت و سهولت از آن عبور می کنند . رسم روشن کردن آتش و پرش از روی آن - چه در دین زردشتی و چه در دین اسلام که هر دو منبع الهی داشته و در اصول مشترک اند - می تواند سمبلی از این آرزوی نهایی هر فرد مومن باشد . به هرجهت این رسم ملی و سایر رسومی را که از نیاکان ما مانده و از صافی اسلام در طی قرون رد شده و به جا مانده است باید حفظ کرد . سعی در متروک کردن این رسوم به جایی نمی رسد و هر که با عرف متداول جامعه به صورت ضربتی درافتد ، اگر هم به صورت ظاهر در کوتاه مدت موفق شود ، ولی بالنتیجه و در دراز مدت مطرود ملت واقع می شود و به محض برطرف شدن فشارهای قبلی ، این رسوم با قوت تمام برمی گردد . شاهد مثال کشورهای مسلمان جدا شده از شوروی سابق است که اسلام با قدرت تمام در آنها ظهور کرده است .
یکی از عادات و رسوم ملی و رکن فرهنگی هر ملت تقویم است . روزهای شادی و یا سوگواری که برحسب این تقویم تعیین می گردد از عادات و رسوم ریشه داری است که طی قرن ها از نسلی به نسل بعد منتقل گردیده است . چنین است که عید نوروز - یادگار جمشید باستانی - از چنان عظمتی برخوردار است که احساسات و عواطف تمام ایرانیان فرهنگی ( ساکن ایران ، افغانستان ، آذربایجان ، عراق ، تاجیکستان ... ) اعم از مسلمان ، زردشتی ، مسیحی ، کلیمی و غیر آنان را به تصرف خود درآورده است . نوروز همان اول فروردین یا به عبارتی اول حمل است . تحویل شمس به برج حمل اگر قبل از ظهر باشد ، آن روز و اگر بعد از ظهر باشد فردای آن روز را اول فروردین به حساب می آورند . امسال (۱) ساعت تحویل در تهران قبل از ظهر چهارشنبه بود و لذا چهارشنبه اول فروردین بود . در کشورهای شرقی تر ایران که کلا یا اکثرا فرهنگ مشترکی با ما دارند ( و حتی در شهرهای انتهای شرق ایران مانند خواف ، تربت جام ، سرخس ، زابل و ... ) ساعت تحویل بعد از ظهر محلی بوده است و لذا عید آن ها پنجشنبه بوده است ولی با توجه به اینکه اوقات قراردادی است ، نصف النهار تهران را که مرکز است ملاک قرار داده اند ....ادامه مطلب
|
|
|
|
|
بازبيني فرانظرية تفسيرگرايي ريشه اي |
در قشر بندي اجتماعي دورة پهلوي اول(1) (1304-1320)
دكتر حسين ابوالحسن تنهايي - فروزان كارخانه
بازخواني تحولات اجتماعي روزگاران تاريخي نه فقط از حيث تاريخي پراهميت است، بلكه در درك ما از فضاي اجتماعي موجود نيز موثر است. در اين راستا دانستن قشر بندي اجتماعي و مدل طبقاتي هر دوران به درك بهتر حوادث و پيامدهاي آن در همان عصر و روزگار كمك مي كند.
انگشت اين پژوهش درست بر همين نقطه اشارت دارد كه قشربندي اجتماعي در دوران شكلگيري و حكومت پهلوي اول چگونه بوده است و تحولات سياسي و اجتماعي چه تاثيري در اين خصوص به جاي گذاشته است؟ اين تحقيق براساس الگوي فرانظري قشربندي تنهايي و با در نظر گرفتن ملاك هاي سه گانة ثروت، قدرت و مديريت كلان جامعه اي در تقسيم بندي طبقات و اقشار داخلي آن، مي كوشد تا پس از ارائة مدل نظري، ساختار طبقاتي در خلال سالهاي 1304 تا 1320 را، به اختصار، بازكاود.
بيان مسئله
«...يكي از مهمترين فوايد شناخت پديدههاي تاريخي سنجش و اندازه گيري دگرگونيها، مسير و آهنگ آنها است. به درستي و بي هيچ اغراق مي توان گفت تغييرات اجتماعي از مهمترين و فراگيرترين مباحث دانش اجتماعي است. پرسشهايي كه در بحث ا تغييرات اجتماعي مطرح مي شوند نيز در زمرة عميق ترين و اساسي ترين پرسشهايي است كه در دانش جامعه طرح شدني است.
از همين روي است كه تمامي دانشمندان از افلاطون تا هگل، سن سيمون، بوسوئه، ماكياول، اگوست كنت، دوركيم، پرودمن و... مسئلة ساختار اجتماعي و تغيير اجتماعي را آن چنان مطمع نظر قرار داده اند كه بزغم ...ادامه مطلب
|
|
|
|