|
بررسي نگرش مبتني بر برابري پايگاه زن و مرد و تأثير آن بر روابط خانوادگي |
 دکتر ح. ا. تنهایی - مریم پناهی
تفاوتهاي جنسي بين زنان و مردان در نهاد خانواده شكل ميگيرد و زنان در اين نهاد اولين نابرابريهاي جنسيتي را در دوران كودكي تجربه ميكنند، البته اين تجربه بعد از دوران كودكي و حتي تا آخر زندگي وجود داشته است. تبعيض در اين حوزه ميتواند زمينهساز تبعيض در حوزههاي ديگر جامعه باشد و از اين حوزه به حوزههاي ديگر سرايت كند. چرا كه بنيادهاي شخصيت مرد و زن در اين حوزه شكل ميگيرد و به نقطه شروع و پايان زندگي افراد در اين حوزه از جامعه مربوط ميباشد. البته نقش خانهداري و نقش مادري كه اساساً به دليل ايفاي آن زنان را محكوم به ماندن در خانه و محدود به خانواده و رسيدگي به آن ميكنند در اين حوزه بسيار پر رنگ بوده می باشد. موقعيت زنان در جامعه به دليل اين دو نقش و ايفاي اين دو نقش در خانواده بسيار تقليل يافته و كمرنگ ميشود...ادامه مطلب
|
|
نسخه PDF |
|
|
|
هم فراخوانی تحولات تاریخی و سیاسی دهه های 1950 تا 2000 میلادی و نظریات اخیر جامعه شناسی غرب* |
 دکتر ح. ا. تنهایی - فاطمه خادم لو(1)
جامعهشناسان و متفكرين علوم اجتماعي، در ساختن و پرداختن نظريات خود، متأثر از تحولات در زمينه و بستر تاريخي و فرهنگي زمان خويش هستند. با مطالعه تفكرات و نظريات جامعهشناختي، و هم چنين با مطالعه تاريخي چگونگي پيدايش نظريات، ميتوان به وجود رابطهاي ديالكتيكي پيبرد. بررسي تفكرات و نظريات جامعهشناختي، بدون توجه به شرايط اجتماعي و ويژگيهاي تاريخي و شرايط و موقعيتهاي مهم(Significant situation)، غيرممكن و غيراساسي خواهد بود. بنابراين هر فكر و انديشه و نظريهاي به ناگزير بايستي براساس رابطه ای دوسویه یا هم فراخوان كه با شرايط اجتماعي – اقتصادي دارد، رشد كند. (تنهايي، 43:1383)
جامعهشناسي تفسيري معتقد به رابطههاي دو سويه ميان انسان و جامعه ميباشد كه طي آن، هم از جامعه تأثير پذيرفته و هم بر آن تأثير ميگذارد، جامعهشناسان نيز به عنوان عضوي از جامعه، متأثر از نيروهاي فرهنگي، سیاسی و تاريخي هستند. بنابراين همه حوزههاي فكري، تحت تأثير چنین زمينههايی شكل گرفتهاند. اين امر به ويژه در جامعهشناسي صدق ميكند؛ كه نه تنها از اين زمينه برخاسته، بلكه همين زمينه اجتماعي موضوع بررسي بنيادي آن را تشكيل ميدهد. اين واقعيت به اين معنا است كه بين نظريهها و بستر شكلگيري آنان، گونهاي از رابطة ديالكتيكي برقرار است...ادامه مطلب
|
|
نسخه PDF |
|
|
|
پارادايم نظري و فرانظري در جامعهشناسي نظري(1) |
جامعهشناسي نظري شاخهاي در رشتهي جامعهشناسي و حوزهاي خردتر در جستار نظريهها و مكاتب جامعهشناسي است كه به بررسي فرايندهاي شناخت و ساخت نظريهها، كشف پيوندهاي فرانظري نظريهها و نقد آنها به منظور پيدا نمودن شرايط نقد و تلفيق نظريه ميپردازد. روشن است كه وظيفهي جامعهشناسي نظري از حوزهي نظريهها و مكاتب جامعهشناسي مجزا است. در حوزهي نظريهها و مكاتب شارحين نظريهها تنها به شرح و نقد نظريهها مي پردازند، در صورتي كه در جامعهشناسي نظري علاوه بر شرح و نقد نظريهها، وظايف كشف عناصر اصلي هر نظريه، تشخيص مفاهيم اصلي مكتبي و فرامكتبي و پيدا نمودن روابط حساس هر كدام از مفاهيم، مهمترين اقدامهاي ضروري و نخستي است. براي انجام چنين مهمي بايستي به دو نكتهي اساسي توجه داشت: يكي پيدا نمودن اصول و قواعد هر رشته علمي و دوم استخراج عناصر حساس در هر نظريه و تفكيك مفاهيم مكتبي و فرامكتبي در هر كدام از نظريهها....
ادامه مطلب
|
|
نسخه PDF |
|
|
|
بررسي زمينه هاي اجتماعي پرخاشگري جوانان در ايران |
 دكترحسين ابوالحسن تنهايي - شيرين شيري امين لو - عليرضا صنعت خواه
ايران داراي ساختار سني جوان است. بنابراين مطالعه و بررسي در زمينه ي مسائل و مشكلات جوانان جزء اولويت هاي پژوهشي قرار دارد. يكي از مهم ترين مسائلي كه در رابطه با جوانان در تمام سطوح جامعه (دولت، آموزش و پرورش ،خانواده و ...) مطرح است، مسأله ناهنجاريهاي رفتاري جوانان است. در ميان ناهنجاريهاي جوانان، پرخاشگري نمود بارزتري دارد و فراواني آن بيشتر بوده و از لحاظ افزايش سن پرخاشگري در جوامع توسعه نيافته از جمله ايران، به عنوان يكي از مهمترين مسائل اجتماعي كشورهاي پيراموني، خصوصاً كشورهاي پيراموني با ساختار سني جوان، مطرح مي باشد. ...ادامه مطلب
|
|
نسخه PDF |
|
|
|
تحلیل کیفی فرانظری "سرمایه اجتماعی" در میان شهروندان تهراني در سال 1387* |
 دکتر حسین ابوالحسن تنهایی(1)- زهرا حضرتی صومعه(2)
سرمایه اجتماعی، موضوعی بینرشتهای است که نقش كاركردي آن تسهیل ارتباطات انسانی است. سرمایه اجتماعی دربرگیرنده موجودیت های مختلفی است که تمامی آنها در دوعنصر مشترک هستند: همه آنها جنبه ایی از ساخت اجتماعی را درخود داشته و کنش معینی ازکنشگران را دردرون این ساختار تسهیل می کنند. سرمایه اجتماعی همانند دیگر اشکال سرمایه مولد است. سرمایه اجتماعی در ساختار روابط میان کنشگران موجود است. کلمن پس ازاین تعریف از سرمایه اجتماعی، مجموعه های مختلفی ازکنش ها، پیامدها و روابط را سرمایه اجتماعی می نامد. ازنظر او سرمایه اجتماعی هر آن چیزی است که به مردم و نهادها امکان عمل می دهد. سرانجام این که سرمایه اجتماعی از نظرکلمن به لحاظ هنجاری و اخلاقی خنثی است. یعنی نه مطلوب است و نه نامطلوب. و صرفا با فراهم کردن منابع لازم، وقوع کنش ها را امکان پذیر می سازد. (کلمن، 1377، 462) سرمایه اجتماعی را به سادگی می توان به عنوان وجود مجموعه معینی ازهنجارها یا ارزشهای غیررسمی تعریف کرد که اعضای گروهی که همکاری و تعاون میانشان مجازاست، درآن سهیم هستند. اما به نظر فوكوياما مشارکت درارزش ها وهنجارها به خودی خود باعث تولید سرمایه اجتماعی نمی گردد، چرا که این ارزش ها ممکن است ارزش های منفی باشد(فوکویاما، 1379، 11). هدف این مقاله آن است که به اکتشاف فرانظری سرمایه اجتماعی در ميان مردم تهران بپردازد....
ادامه مطلب
|
|
نسخه PDF |
|
|
|
به بهانه تولد فروغ فرخ زاد (هشتم دی) |
 من از نهایت شب حرف می زنم
من از نهایت تاریکی
و از نهایت شب حرف می زنم
اگر به خانه من آمدی، برای من ای مهربان چراغ بیاور
و یک دریچه که از آن
به ازدهام کوچه خوشبخت بنگرم
اگرچه معرفي فروغ (1345- 1313ﻫ - ش) در اين مختصر مطلقاً ممكن نيست، اما به شيوهي فهرستوار و مختصر ميتوان نخست به نگرش ساده او از باطني مذهبي به جهان در شعر «كسي كه مثل هيچ كس نيست» شروع كرد، تا نگاهي سخت منتقد به نهادهاي ديني، سنتي، پدرسالارانه و به ويژه نقد سياسي اجتماعي و اقتصادي در اشعار مختلف او و بالاخره به شعر اجتماعي ولي فلسفي و عميق او: «ايمان بياوريم به آغاز فصل سرد».(1)
فروغ با نگرشي راديكال و چپ و با سوگيري ملايمي از باورهاي نوماركسي تجربههاي مفيد و كاركردياي را در شعر معاصر پرورانيد و تاثيرات عمدهاي در شعراي پس از خود به يادگار گذاشت. سهراب سپهري را ميتوان از بهترين تاثيرگرفتگان شيوهي ساختاري شعر فروغ به شمار آورد.
اشعار فروغ را ميتوان در چند دستهي ذيل تقسيم نمود: ....
ادامه مطلب
|
|
|
|
|
|
مطالعه جامعه شناختی شادی در نظريهي رفتار جمعي و جنبش اجتماعي هربرت بلومر: |
 نمونه، دانشجويان واحد علوم و تحقيقات، 1387
دکتر حسین ابوالحسن تنهایی - مریم السادات حسینی فر
مقاله حاضر با توجه به یکی از نیازهای بشر یعنی نیاز به شادمانی و سابقه کهن و عظیم کشورمان در برگزاری جشن ها و مراسم شادی، به مطالعه و بررسی رفتار جمعی شادی در ایران پرداخته است. بدین منظور شاخص های مؤثر بر رفتار جمعی شادی و جنبش های اجتماعی را در قالب نظریه رفتار جمعی و جنبش اجتماعي بلومر مورد وارسی قرار گرفته است. این پژوهش با روش تركيبي کمی و کیفی و رويكرد پيمايش و تحلیل کنش در موقعیت، انجام گرفته است. جمعيت مورد مطالعه، دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران سال 1387 بوده و نتایج نشان می دهند كه کنش شادی در اکثر دانشجویان از نوع کنش نانمادی است و رفتار جمعی آنان تابع سازوکارهای جماعت است. شاخص هایی نظیر حجم و حضور در جماعت شادی، رضایت از زندگی، عوامل بازدارنده، مفاهیم، تغییر عناصر غیر رسمی به رسمی بیشترین اثر را بر رفتار جمعی شادی و نوع آن می گذارند. ادامه مطلب
|
|
نسخه PDF |
|
|
|
آریان پور جامعه شناسي مردمی* |
 اميرحسين آريانپور كه از بنيانگذاران علم جامعهشناسي در ايران به شمار ميرود، اگرچه بسيار پايبند و مقيّد به فهم بنيادگرايانه و ارتدكس ماركسي در جامعهشناسي بود، با وجود اين، سعي ميكرد همين انديشه را نيز به تكرار تست و آزمون كند. مثلاً مطالعهي ده سالهي وي در جامعهشناسي تاريخي تحولات اجتماعي و اقتصادي ايران كه در كتاب «در آستانهي رستاخيز» (1) ايشان بروز كرده است نوعي آزمون مجدد اركان ماترياليسم ديالكتيكي در نگرش ماركسيسم ارتدكس، در حوزهي پارادايم روش شناسي ديالكتيكي به شمار ميرود. علاوه بر اين اثر مطالعات عميق و پردامنهي او در جامعهشناسي هنر كه به صورت كتابي مستقل به چاپ رسيده است نيز حاوي نكات ارزشمندي است كه باز بر همان سياق و چارچوب بنيادگرايي ماركسي استوار است.
اما يكي از بهترين كارهاي آريانپور در زمينه ي جامعه شناسي دانشگاهي كتاب «زمينهي جامعهشناسي»(2) است كه نه تنها يك اقتباس و ترجمه، بلكه بيشتر به يك اثر تحقيقي و تركيبي و به گونهاي به تلفيق فرانظري(Metatheory) در مكتب ماركسينو و ارتدكس يا بنيادگرا ماننده است....ادامه مطلب
|
|
|
|
|
|
پارادایم روش شناختیِ کیفی:روش تحلیل کنش در نظریه ی اروینگ گافمن |
 با نگاهی به مبارزات انتخاباتی مک کین و اوباما*
این مقاله تلاش بر این داشته است تا در برابر روشهای معمول کمّی پژوهش در جامعه شناسی، نه به معرّفی کامل نظام نامههای روش های کیفی پژوهش در جامعه شناسی، بلکه تنها با نگاهی بر قسمتی از روش تحلیل موقعیت در آراء اروینگ گافمن، یکی از معروفترین نظریه پردازان پارادایم کنش متقابل نمادی، برخی از ویژگی های روش کیفی را در تحلیل كنش و موقعیت نشان دهد. سرانجام کاربست کلان این مدل در نمونهای تاریخی، یعنی مبارزهی انتخاباتی مک کین و اوباما، به تحلیل گزارده شده است. ....
ادامه مطلب
|
|
نسخه PDF |
|
|
|
بررسی تحلیلی خاستگاه نظری وتاریخی نظریه ي جامعه شناختی آنتونی گیدنز* |
 دكتر ح. ا. تنهايي- الهام قاري
جامعهشناسان و متفكرين علوم اجتماعي،در ساختن و پرداختن نظريات خود، متأثر از تحولات در زمينه و بستر تاريخي و فرهنگي زمان خويش هستند. با مطالعه تفكرات و نظريات جامعه شناختي، و هم چنين با مطالعه تاريخي چگونگي پيدايش نظريات، ميتوان به وجود رابطهاي ديالكتيكي پي برد. بررسي تفكرات و نظريات جامعه شناختي، بدون توجه به شرايط اجتماعي و ويژگيهاي تاريخي و شرايط و موقعيتهاي مهم(Significant situation)، غيرممكن و غيراساسي خواهد بود. بنابراين هر فكر و انديشه و نظريهاي به ناگزير بايستي براساس يك رابطه متقابلي كه با شرايط اجتماعي – اقتصادي دارد، رشد كند. (تنهايي، 43:1383)
جامعهشناسي تفسيري معتقد به رابطه هاي دو سويه ميان انسان و جامعه ميباشد كه طي آن، هم از جامعه تأثير پذيرفته و هم بر آن تأثير ميگذارد. بنابراين جامعهشناسان نيز به عنوان عضوي از جامعه، متأثر از نيروهاي فرهنگي و تاريخي هستند. بنابراين همه حوزههاي فكري، تحت تأثير زمينههاي اجتماعي و اقتصادي خود، شكل گرفتهاند. اين امر به ويژه در جامعهشناسي صدق ميكند. كه نه تنها از اين زمينه برخاسته، بلكه همين زمينه اجتماعي موضوع بررسي بنيادي آن را تشكيل ميدهد. اين واقعيت به اين معنا است كه بين نظريهها و بستر شكلگيري آنان، گونه اي از رابطة ديالكتيكي برقرار است. بدين گونه كه پيدايش يك نوع نظريه خاص، ميتواند تحولات اساسي در جامعه ايجاد كند و اينكه شرايط خاص اجتماعي – اقتصادي در جامعه، زمينهساز شكلگيري نظريه خواهد بود. در اين تحقيق كوشش ميشود ريشههاي تاريخي و زمينه و بستر شكلگيري نظريه جامعه شناختي آنتوني گيدنز، به ويژه نظريات وي در باب مدرنيته، ساختسازي و جهاني شدن مورد بررسي و شناسايي قرار گيرد...ادامه مطلب
|
|
|
|
|